Centrum Archiwistyki Społecznej (CAS)
ul. Rejtana 17, lok. 25/26/27
02-516 Warszawa
Centrum Archiwistyki Społecznej to instytucja kultury wspierająca oddolny ruch archiwistyki społecznej w Polsce. Dzieli się wiedzą, inspiruje i wspiera inicjatywy archiwistów społecznych. Pomaga tworzyć nowe archiwa społeczne, aby zachować jak najwięcej świadectw życia społecznego i trwale je zabezpieczyć. Wspólnie z ponad 700 archiwami społecznymi z całej Polski, rozbudza zainteresowanie historią społeczną, aby móc lepiej rozumieć przeszłość i teraźniejszość.
Działalność Centrum Archiwistyki Społecznej realizowana jest wielotorowo, a jej różne aspekty obejmują:
- Organizację wydarzeń – w tym cyklicznego Kongresu Archiwów Społecznych czy Letniej Akademii Archiwistyki Społecznej, które służą sieciowaniu, wymianie doświadczeń i inspiracji.
- Rozwój narzędzi cyfrowych – przede wszystkim Otwartego Systemu Archiwizacji (OSA), w którym archiwa społeczne opisują i porządkują swoje zbiory, oraz zintegrowanego z nim portalu Zbiory Społeczne (zbioryspoleczne.pl), na którym można przeglądać tysiące materiałów (zdjęć, dokumentów życia społecznego, nagrań audio i wideo) udostępnionych przez archiwa społeczne z całej Polski[5].
- Szkolenia i warsztaty podnoszące kompetencje – zarówno początkujących, jak i bardziej doświadczonych archiwistów społecznych, m.in. z opracowania i digitalizacji materiałów, przechowywania zbiorów czy metod nagrywania historii mówionej.
- Działalność informacyjną, popularyzację i promocję archiwów społecznych z całej Polski – ich zbiorów, działalności i osób je tworzących. Misja CAS obejmuje upowszechnianie archiwistyki społecznej jako sposobu na odkrywanie lokalnych historii oraz aktywizowanie społeczności i budowanie społeczeństwa obywatelskiego.
- Wsparcie ruchu archiwistyki społecznej poprzez organizację projektów kulturalnych, m.in. wystawienniczych i animacyjnych.
- Działalność wydawniczą – opracowywanie publikacji i materiałów edukacyjnych, które wskazują dobre praktyki w gromadzeniu i upowszechnianiu zbiorów społecznych. Wśród wydawnictw CAS znajdują się „Podręcznik dla archiwistów społecznych” (praca zbiorowa; 2023 – dostępny także w formie interaktywnej[6]), pierwszy polski przekład książki „Głos przeszłości. Wprowadzenie do historii mówionej” (Joanna Bornat, Paul Thompson; 2021[7]) czy „Entuzjaści. Portrety archiwistów społecznych” (praca zbiorowa; 2021[8]).
Ośrodek KARTA
ul. Narbutta 29
02-536 Warszawa
tel.: (+48 22) 848 07 12; 848-07-28; 848-07-61:
Fundacja Ośrodka KARTA jest najważniejszą polską organizacją pozarządową zajmującą się historią XX wieku, robi to od ponad 42 lat. To największe archiwum społeczne, w którym znajdują się setki tysięcy uratowanych wspomnień, układających się we wspólne historie naszej przeszłości. W KARCIE historia nie jest własnością państwa czy jednej opcji politycznej, ale należy do każdego pojedynczego człowieka i społeczeństwa jako całości.
KARTĘ tworzy zespół ludzi w różnym wieku, połączonych gorącą wiarą w sens misji Fundacji, którzy traktują swoją pracę jako wkład w budowanie lepszej przyszłości.
Dom Spotkań z Historią
ul. Karowa 20, 00-324 Warszawa
http://www.audiohistoria.pl
Archiwum Historii Mówionej to zbiór ok. 3,5 tys. nagrań audio i 90 wideo relacji biograficznych oraz innych świadectw archiwalnych dotyczących XX wieku. Kolekcję zapoczątkowało w 1987 r. od Archiwum Wschodnie gromadzącego wspomnienia mieszkańców dawnych Kresów Wschodnich, obywateli polskich represjonowanych przez sowieckie władze. W 2003 r. pojawił się program Historia Mówiona, od 2006 r. jako część Mediateki Domu Spotkań z Historią (DSH). Relacje udostępniane są za pośrednictwem portalu Audiohistoria.pl.
Lublin – Pamięć Miejsca
Dziedzictwo kulturowe Lublina i Lubelszczyzny
Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN"
ul. Grodzka 21
20-112 Lublin
tel. (081) 532 58 67
Program polega na rejestrowaniu, opracowywaniu oraz upowszechnianiu opowieści dotyczących Lublina i Lubelszczyzny, od dwudziestolecia międzywojennego do czasów współczesnych. Zebrane wspomnienia – od całych biografii po drobne szczegóły i wrażenia – w bliski dla słuchacza sposób budują obraz przeszłości miasta i Regionu, zachowując go dla przyszłych pokoleń.
Program realizowany jest w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” od 1998 roku. W archiwum Pracowni Historii Mówionej znajdują się wspomnienia ponad 900 osób.Główne tematy poruszane w trakcie rozmów to: życie codzienne, szkoły, wielokulturowość, II wojna światowa, Holocaust, pomoc Żydom w okresie okupacji, opozycja polityczna, niezależny ruch wydawniczy, życie kulturalne.
Archiwum Historii Mówionej
Muzeum Powstania Warszawskiego
ul. Grzybowska 79
00-844 Warszawa
http://ahm.1944.pl/
W październiku 2004 roku w Muzeum Powstania Warszawskiego powstało Archiwum Historii Mówionej. Jego głównym zadaniem jest utrwalenie relacji kilku tysięcy żołnierzy Armii Krajowej – uczestników Powstania Warszawskiego, żyjących dzisiaj w Polsce i za granicą. Archiwum przeprowadziło ponad 2700 wywiadów z uczestnikami Powstania Warszawskiego. Wszystkie relacje są utrwalane w wersji elektronicznej i publikowane na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego
Archiwum Historii Mówionej
Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej
ul. Bojarska 37
44-100 Gliwice
tel.: (0-32) 232 49 02; (0-32) 461 20 70
ul. 1 Maja 13/2
45-068 Opole
tel.: (0-77) 402 51 05
Projekt jest realizowany przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej we współpracy z Związkiem Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce. Jego celem jest podniesienie świadomości historycznej wśród młodych ludzi zainteresowanych dziejami całego Śląska.
Projekt polega na przeprowadzeniu wywiadów z rodzimymi mieszkańcami regionu i umieszczeniu tych wywiadów na portalu internetowym www.e-historie.pl..
Ośrodek "Pamięć i Przyszłość"
ul. Teatralna 10–12
50–055 Wrocław
tel. 71 334 90 44
tel. 0 663 901 767
http://www.pamieciprzyszlosc.pl
Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” powołany został do życia jako państwowa instytucja kultury w marcu 2007 roku. Jego zadaniem jest dokumentowanie i upowszechnianie wiedzy o powojennej historii Wrocławia i Dolnego Śląska oraz ziemiach zachodnich. Od początku 2009 roku Ośrodek funkcjonuje jako instytucja samorządowa miasta Wrocławia. Ośrodek realizuje swoje cele poprzez m.in. zbieranie, opracowywanie oraz prezentowanie przedmiotów, dokumentów, pamiątek oraz świadectw dziedzictwa historycznego, materialnego, duchowego i kulturowego; w tym w szczególności prowadzenie archiwum zapisów historii mówionej (Statut § 4 pkt. 2).
Świadkowie Historii
Narodowe Centrum Kultury
ul. Senatorska 12,
00-082 Warszawa
tel.: 0 22 2 100 100
http://swiadkowiehistorii.pl/
Celem programu edukacyjnego „Świadkowie Historii” było zbieranie świadectw zapomnianych bohaterów i świadków mało dotąd znanych, a ważnych wydarzeń historycznych XX wieku i archiwizowaniu ich na stronie internetowej www.swiadkowiehistorii.pl. Podjęto również prace nad „Elementarzem historii mówionej” – pierwszym w Polsce wydawnictwem edukacyjnym opisującym metodę poznawania historii poprzez bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem – świadkiem historii.
W 2008 r., kiedy wydano „Elementarz historii mówionej” Narodowe Centrum Kultury zmieniło profil programu, który od tej pory promuje metodę „historii mówionej” wśród uczniów i studentów. Witryna www.swiadkowiehistorii.pl prezentuje zebrane dotąd, przykładowe relacje i wykorzystuje metodologię „Elementarza”. Jej częścią jest sieć dokumentacyjna, czyli kompleksowa baza wszystkich podmiotów, stowarzyszeń i organizacji w Polsce, które zbierają lub mają w swoim posiadaniu relacje i wspomnienia świadków historii XX wieku.