Kliknij tutaj: Słownik nazw historycznych ulic, placów, mostów drogowych i parków Bydgoszczy
WSKAZÓWKI REDAKCYJNE
Słownik obejmuje nazwy ulic i placów, parków i mostów drogowych Bydgoszczy powstałych, włączonych lub wyodrębnionych do 1945 r. Nie uwzględniono nazw ulic Fordonu, odrębnego organizmu miejskiego, włączonego do Bydgoszczy, dopiero 1 I 1973 r. Świadomie zrezygnowano z umieszczenia w nim nazw ulic i placów wybudowanych już po II wojnie światowej. Priorytetem i istotą opracowania było bowiem ujęcie atrybutu historyczności nazw, na przestrzeni kilku wieków zmienianych wielokrotnie w trakcie pogmatwanych dziejów miasta, które wyznaczyły zabór pruski z przerwą w latach 1817-1815 na okres Księstwa Warszawskiego i okupacja niemiecka podczas II wojny światowej. Jednak uwzględniono również zmiany nazw ulic dokonane już po 1945 r., w przypadku, gdy zmiany te dotyczyły ulic o dawnym rodowodzie i zostały wprowadzone doraźnie, najczęściej z pobudek czysto ideowo – politycznych przez komunistyczne władze Polski. Proces ten rozpoczął się w 1945 r., kulminację osiągnął w latach 1948 – 1952/1953, ale trwał do roku 1956. Po październiku 1956 r. stopniowo powracano do przedwojennych nazw, ale nie wszystkie dawne nazwy zyskały akceptację władz politycznych. Wiele z nich przywrócono dopiero po zmianach ustrojowych po 1989 r. Za swoisty fenomen uznać można bydgoską praktykę zachowania niemieckich patronów ulic po powrocie Bydgoszczy do Polski w 1920 r. Oczywiście ograniczyło się to do zaledwie kilku ulic, których patronami w latach 1920-1939 pozostali bydgoszczanie Niemcy, choć samo zjawisko wskazuje na respekt dla historycznego trwania. Uhonorowano w ten sposób ich nadzwyczajne zasługi dla miasta. Były to ulice Blumwego, Henryka Dietza, Gamma, Hermana Frankego, Adolfa Kolwitza oraz ulica i plac Petersona. W słowniku wszystkie te zjawiska starano się uwzględnić. W słownikowym wykazie ujęto nazwy mostów drogowych stanowiących część ulicy i zazwyczaj wzniesionych w ich świetle. Pominięto jednak nazwy niewielkich mostów na Wyspie Młyńskiej, o starym rodowodzie, lecz będące kładkami dla ruchu pieszego łączące poszczególne jej części.
Poszczególne hasła zostały pogrupowane w 3 kolumnach. W pierwszej ulokowano aktualne nazwy ulic i placów uszeregowane w porządku alfabetycznym tworząc odniesienie do aktualnej toponimii Bydgoszczy, umożliwiając lokalizację na planie miasta. Wyróżniono je pogrubioną czcionką. Pod każdą nazwą umieszczono informację o ich przynależności do jednostki administracyjnej, tzn. osiedla. W drugiej kolumnie umieszczono wszystkie kolejne nazwy ulicy, uwzględniając także ulice przemianowane, włączone i zlikwidowane. W kolumnie trzeciej umieszczano daty wprowadzonych zmian oraz bliższe objaśnienia okoliczności.
Opracowanie zamyka wykaz historycznych nazw przedmieść, podmiejskich gmin obecnie stanowiących osiedla Bydgoszczy.
Autor ma nadzieję, że słownik będzie pomocą przede wszystkim dla bydgoszczan i badaczy zainteresowanych dziejami kształtowania przestrzeni miejskiej.
Autor: dr hab. Marek Romaniuk